Kuva aho aba Houthi batangiriye ibitero byabo mu Nyanja Itukura, amafaranga y’ubwishingizi bw’intambara yiyongereyeho 900%. Iyi mibare itangaje ituruka muri raporo yashyizwe ahagaragara ku ya 26 n’Inama y’Umuryango w’Abibumbye ishinzwe Ubucuruzi n’Iterambere (UNCTAD).
Nk’uko amakuru yizewe abivuga, amafaranga y’ubwishyu bw’ibyago byo mu ntambara yari 0.1% gusa by’agaciro k’ubwato mu mpera z’umwaka ushize, ariko mu ntangiriro z’uku kwezi, iyo mibare yari yariyongereye ikagera kuri 1% by’agaciro k’ubwato. Uku kwiyongera gukomeye kwagize ingaruka zikomeye ku nganda z’ubwato ku isi ndetse n’ubucuruzi.
Muri icyo gihe kandi, raporo igaragaza kandi ikintu giteye inkeke: urujya n'uruza rw'abantu runyura muri Suez Canal uyu mwaka rwagabanutseho 42% ukurikije umwaka, mu gihe urujya n'uruza rw'abantu runyura muri Panama narwo rwagabanutseho 49%. Iri gabanuka ry'ubwikorezi bw'ibintu rigera kuri 12% by'ubucuruzi bwose bwa Amerika, aho ibicuruzwa byoherezwa mu mahanga bingana na 21.3% naho ibicuruzwa biva mu mahanga bingana na 5.7%.
Ku bihugu nka Ekwateri (25.6%), Shili (22%) na Peru (21.8%), ingaruka z'umuyoboro wafunzwe zari zikomeye cyane. Ingano y'ubucuruzi bw'ibi bihugu yagize ingaruka zikomeye, aho ibicuruzwa biri mu makontenari ari byo byinshi. Mu cyumweru cya kabiri cya Gashyantare, amato 586 y'amakontenari yagombaga gusubira inyuma mu nzira igana mu Nyanja ya Good Hope kugira ngo yirinde umuyoboro wa Suez.
Byongeye kandi, ihungabana ry’umuyoboro wa Suez ryagize ingaruka zikomeye ku bucuruzi mu bihugu byinshi. Nk’uko raporo ibivuga, 33.9% by’ubucuruzi bwa Sudani, 30.5% by’ubucuruzi bwa Djibouti, 26.4% by’ubucuruzi bwa Arabiya Sawudite na 19.4% by’ubucuruzi bwa Seychelles byose byagize ingaruka ku rugero runaka.
Yemeni ni urugero ruzwi cyane, aho UNCTAD yasanze hafi 31.6% by'ubucuruzi bwayo bushobora kugira ingaruka mbi ku ihungabana ry'umuyoboro w'amazi, ibi bikaba bivuguruza ibyo yari yiteze.
Unctad yavuze kandi ko ihungabana ry’ubwikorezi ritazatuma izamuka ry’ibiciro ryiyongera gusa, ibyo bikaba byakongera ibiciro by’ibicuruzwa, cyane cyane ibiribwa. Ibi byagaragaye mu gihe cy’izamuka ry’ibiciro by’ibicuruzwa nyuma y’icyorezo. Raporo ivuga ko hafi kimwe cya kabiri cy’izamuka ry’ibiciro by’ibiryo ryanditswe mu 2022 rizaterwa n’ibiciro byo hejuru by’ubwikorezi.
Byongeye kandi, UNCTAD yongeyeho ko kunyura mu bwato bugana ku Kigo cy’Ibyiringiro byiza hamwe n’umuvuduko bijyana nabyo byongera ikoreshwa rya lisansi ku bwato. Ku nzira ziva mu Burasirazuba bwa kure zijya mu majyaruguru y’u Burayi, ikoreshwa rya lisansi rishobora kwiyongera kugeza kuri 70%.
Nubwo raporo zabanjirije iyi zibanze ku kuntu gusubiramo kwakongera ikoreshwa rya lisansi mu bwato, UNCTAD yasanze umuvuduko nawo wariyongereye, uva ku mpuzandengo ya 14.6 knots mu Ukwakira ukagera kuri 16.2 knots hagati muri Mutarama. Byaragaragaye ko kwiyongera k'umuvuduko w'amanota abiri byongera ikoreshwa rya lisansi ho 31% kuri kilometero imwe.
Raporo igaragaza ko ibihugu bikiri mu nzira y'amajyambere bifite ibyago byinshi byo kubura aho bihurira n'imiyoboro y'ubwikorezi n'impinduka mu bucuruzi. Impinduka nk'iyi ntizazamura ibiciro gusa, ahubwo ishobora no guhindura uburyo bworoshye bwo gucuruza no kugera ku masoko. Nubwo ingaruka z'izi mpanuka zihuriweho kugeza ubu zitaragera ku rwego rwo kubura aho zihurira n'icyorezo cyangwa ikibazo cy'ingendo ku isi cyakurikiyeho kuva mu 2021 kugeza 2022, UNCTAD iracyakurikiranira hafi uko ibintu bigenda bihinduka kugira ngo irebe ingaruka zayo z'igihe kirekire ku bucuruzi mpuzamahanga no ku nganda z'ubwikorezi.
Isoko: Urusobe rw'Ibintu Bicuruzwa
Igihe cyo kohereza: Gashyantare-28-2024
